Karaciğer Nakli ve Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Karaciğer nakli, son dönem karaciğer hastalıklarında uygulanan ve yaşam süresini uzatmayı amaçlayan önemli bir tedavi yöntemidir. Ancak karaciğer naklinin yapılmış olması tek başına sürekli maluliyet anlamına gelmez. Maluliyet ve çalışma gücü kaybı değerlendirilirken, nakil sonrası geçen süre ile karaciğer fonksiyonlarının durumu birlikte dikkate alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde karaciğer nakli, İ. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Gastroenterolojik Hastalıklar başlığı altında ayrı bir bent olarak düzenlenmiştir. Yönetmelik, nakil sonrası erken dönemi ile uzun dönem takip sürecini birbirinden farklı değerlendirmektedir.
SGK Karaciğer Naklini Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmeliğe göre değerlendirme, Devlet üniversite hastaneleri veya Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastaneleri tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporuna göre yapılmaktadır. Nakilden sonra geçen süre ve karaciğer fonksiyonlarının durumu çalışma gücü kaybının derecesini belirlemektedir.
Ağır Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Karaciğer nakli yapılmış kişilerde aşağıdaki durumlar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
- a) Karaciğer nakli yapılmış olması halinde 2 yıl süreyle malul kabul edilir.
- b) Nakilden 2 yıl sonra karaciğer fonksiyonları normale dönmeyen olgular ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilir.
Hafif Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Karaciğer nakli yapılmış olup nakilden 2 yıl sonra normal karaciğer fonksiyonlarına sahip olanlar, hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu Bent Neyi İfade Ediyor?
Yönetmelik, karaciğer nakli yapılan tüm hastaları süresiz olarak malul kabul etmemektedir. Nakil sonrası ilk iki yıl, hastanın yakın takip gerektiren dönemi olarak değerlendirildiğinden ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında kabul edilmektedir. İki yıllık sürenin sonunda ise karar, karaciğer fonksiyonlarının normalleşip normalleşmediğine göre verilmektedir. Karaciğer fonksiyonları normale dönmeyen hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmeye devam ederken, normal karaciğer fonksiyonlarına ulaşan hastalar hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Karaciğer Nakli Yapılmış Olması Tek Başına Sürekli Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Yönetmeliğe göre karaciğer nakli yapılan kişiler, nakil tarihinden itibaren iki yıl süreyle malul kabul edilmektedir. Ancak bu sürenin sonunda karaciğer fonksiyonlarının durumu yeniden değerlendirilmektedir. Karaciğer fonksiyonları normale dönmeyen hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmeye devam ederken, normal karaciğer fonksiyonlarına sahip olanlar hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Karaciğer nakli yapılan hastalarda çalışma gücü kaybı değerlendirmesi yalnızca nakil operasyonuna göre yapılmamaktadır. Yönetmelik, nakilden sonraki ilk iki yıllık dönemi ayrı değerlendirmekte; bu sürenin sonunda ise sağlık kurulu raporunda yer alan karaciğer fonksiyonlarını esas almaktadır. Bu nedenle nakil yapılmış olması tek başına sürekli ağır düzey çalışma gücü kaybı anlamına gelmemektedir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin İ. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Gastroenterolojik Hastalıklar bölümünde yer alan Karaciğer Nakli başlıklı düzenleme esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, yönetmelikte düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde ifade edilmesi amacıyla hazırlanmış olup mevzuat hükümlerinin yerine geçmez.
Karaciğer nakli yapılan kişilerde çalışma gücü kaybı değerlendirmesi, Devlet üniversite hastaneleri veya Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastaneleri tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporuna göre yapılmaktadır. Nakil sonrası ilk iki yıl ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilirken, iki yıl sonrasında karar karaciğer fonksiyonlarının durumuna göre verilmektedir. Mevzuatta belirtilen değerlendirme ölçütleri esas alınır.
Malullük değerlendirme kriterleri ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın esas alınması gerekir. Her başvuru, sağlık kurulu raporu, objektif tıbbi bulgular ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır.