Antrit (Antritis) Nedir? Belirtileri, Nedenleri, Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Antrit (Antritis) Nedir? Belirtileri, Nedenleri, Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Antrit Nedir?

Antrit (Antritis), tıp terminolojisinde “antrum” adı verilen anatomik bir boşluğun iltihaplanmasını ifade eden genel bir terimdir. “Antrum” kelimesi Latince kökenli olup vücutta doğal olarak bulunan boşluk veya oyuk yapıları tanımlar. Bu nedenle antrit, tek bir hastalığın adı değil, iltihabın geliştiği anatomik bölgeye göre farklı anlamlar taşıyabilen bir kavramdır.

Geçmişte kulak burun boğaz pratiğinde “antrit” terimi en sık maksiller antrumun iltihabı, yani günümüzde maksiller sinüzit olarak adlandırılan hastalık için kullanılmıştır. Ancak modern tıp literatüründe ve uluslararası klinik kılavuzlarda bu kullanım büyük ölçüde terk edilmiş, bunun yerine akut rinosinüzit, kronik rinosinüzit veya maksiller sinüzit gibi daha doğru ve kapsamlı tanımlar benimsenmiştir. Avrupa Rinoloji Derneği’nin hazırladığı European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps (EPOS 2020) ile Amerikan Kulak Burun Boğaz ve Baş-Boyun Cerrahisi Akademisi (AAO-HNS), güncel sınıflandırmalarında “antrit” terimine yer vermemekte, hastalığı rinosinüzit başlığı altında değerlendirmektedir.

Bununla birlikte “antrit” kelimesi, bazı eski tıp kitaplarında, anatomi kaynaklarında, tıbbi sözlüklerde ve halk arasında kullanılmaya devam etmektedir. Özellikle Türkiye’de ileri yaş gruplarında ve bazı sağlık kuruluşlarında, maksiller sinüzit yerine hâlâ “antrit” ifadesine rastlanabilmektedir. Bu nedenle hastaların karşılaştıkları bu terimin ne anlama geldiğini bilmeleri önemlidir.

Antrit Hangi Bölgelerde Görülür?

Antrit terimi anatomik olarak birden fazla bölge için kullanılabilir. Ancak klinik uygulamada iki kullanım şekli ön plana çıkar.

1. Maksiller Antrit (Maksiller Sinüzit)

En yaygın kullanım, maksiller antrumun iltihabıdır. Maksiller antrum, her iki yanak kemiğinin içinde bulunan ve paranazal sinüslerin en büyük boşluğunu oluşturan maksiller sinüstür.

Bu bölgenin iltihaplanması geçmişte “maksiller antrit” olarak adlandırılırken, günümüzde maksiller sinüzit veya daha doğru bir ifadeyle maksiller rinosinüzit olarak tanımlanmaktadır. Bunun nedeni, sinüs iltihabının neredeyse her zaman burun mukozasındaki iltihapla birlikte seyretmesidir. Dolayısıyla güncel yaklaşımda sinüslerin tek başına değil, burun boşluğu ile birlikte değerlendirilmesi önerilmektedir (EPOS 2020).

Maksiller sinüzit; viral üst solunum yolu enfeksiyonları, bakteriyel enfeksiyonlar, alerjik rinit, burun anatomisini bozan yapısal problemler ve diş kökenli enfeksiyonlar sonucunda gelişebilir. Özellikle üst çene azı dişlerinden kaynaklanan enfeksiyonlar, tek taraflı maksiller sinüzitin önemli nedenlerinden biridir ve diş hekimliği ile kulak burun boğaz uzmanlığının birlikte değerlendirilmesini gerektirebilir.

2. Mastoid Antrit (Otoantrit)

Antrit teriminin ikinci kullanım alanı ise kulak arkasındaki mastoid kemiğin içinde bulunan mastoid antrumun iltihabıdır.

Bu durum çoğunlukla akut orta kulak iltihabının (akut otitis media) bir komplikasyonu olarak ortaya çıkar ve günümüzde mastoidit hastalığının bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Antibiyotik tedavisinin yaygınlaşması sayesinde görülme sıklığı geçmiş yıllara göre belirgin şekilde azalmıştır.

Mastoid antrit özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda önem taşır. Tedavi edilmediğinde kemik dokusuna yayılabilir ve nadiren menenjit, beyin apsesi veya venöz sinüs trombozu gibi ciddi intrakraniyal komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle erken tanı ve uygun antibiyotik tedavisi büyük önem taşır.

Günümüzde “Antrit” Terimi Kullanılıyor mu?

Modern tıp pratiğinde antrit, resmi tanı olarak kullanılan bir hastalık adı olmaktan büyük ölçüde çıkmıştır. Güncel uluslararası hastalık sınıflandırmalarında (ICD-11) ve klinik rehberlerde aşağıdaki tanımlar tercih edilmektedir:

  • Akut viral rinosinüzit
  • Akut bakteriyel rinosinüzit
  • Kronik rinosinüzit
  • Maksiller sinüzit
  • Mastoidit

Bununla birlikte “antrit” kelimesi, özellikle eski tıbbi kaynaklarda, bazı radyoloji raporlarında ve halk arasında kullanılmaya devam etmektedir. Bu nedenle “antrit” tanısı alan bir hastanın, aslında hangi anatomik bölgenin etkilendiğinin hekim tarafından açıklanması önemlidir.

Çoğu durumda halk arasında “antrit” denildiğinde kastedilen hastalık maksiller sinüzittir. Bu nedenle makalenin devamında, en sık karşılaşılan klinik tablo olan maksiller sinüzit (maksiller antrit) ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

Maksiller Antritin (Maksiller Sinüzitin) Belirtileri

Maksiller sinüzitin belirtileri; hastalığın akut veya kronik olmasına, enfeksiyonun nedenine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebilir. Çoğu olgu viral üst solunum yolu enfeksiyonunun ardından gelişir ve belirtiler ilk birkaç gün içinde ortaya çıkar. Bakteriyel enfeksiyonlarda ise şikâyetler daha uzun sürer ve genellikle daha belirgindir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Yanaklarda veya elmacık kemikleri üzerinde ağrı ve basınç hissi
  • Burun tıkanıklığı
  • Sarı veya yeşil renkli burun akıntısı
  • Geniz akıntısı
  • Baş ağrısı
  • Üst çene dişlerinde ağrı veya hassasiyet
  • Koku alma duyusunda azalma
  • Ateş (özellikle akut bakteriyel olgularda)
  • Halsizlik ve yorgunluk
  • Öne eğilmekle artan yüz ağrısı

Maksiller sinüzitte ağrı çoğunlukla etkilenen sinüsün bulunduğu tarafta hissedilir. Özellikle üst azı dişlerine yayılan ağrı nedeniyle hastalık bazen diş kaynaklı bir sorunla karıştırılabilir. Bunun nedeni, maksiller sinüs tabanının üst çene diş köklerine anatomik olarak çok yakın olmasıdır.

Kronik rinosinüzitte ise şiddetli ağrı her zaman görülmeyebilir. Bunun yerine uzun süren burun tıkanıklığı, sürekli geniz akıntısı, yüz bölgesinde dolgunluk hissi ve koku alma bozukluğu daha ön plandadır. EPOS 2020 kılavuzuna göre kronik rinosinüzit tanısı için belirtilerin 12 haftadan uzun sürmesi ve bunlardan en az birinin burun tıkanıklığı veya burun akıntısı olması gerekir.

Maksiller Antrit Neden Olur?

Maksiller sinüzit, sinüslerin normal havalanmasının bozulması ve salgıların dışarı akamaması sonucunda gelişir. Sinüs içindeki mukusun birikmesi, mikroorganizmaların çoğalması için uygun bir ortam oluşturur ve iltihaplanmaya yol açar.

Viral Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları

Akut maksiller sinüzitin en yaygın nedeni viral enfeksiyonlardır. Soğuk algınlığına neden olan rinovirüs, adenovirüs, koronavirüs ve diğer solunum yolu virüsleri burun mukozasında ödem oluşturur. Bu ödem sinüslerin doğal drenaj kanallarını tıkayarak sinüs içinde salgı birikmesine neden olabilir.

Çoğu viral sinüzit 7–10 gün içinde kendiliğinden iyileşir ve antibiyotik gerektirmez.

Bakteriyel Enfeksiyonlar

Belirtilerin 10 günden uzun sürmesi, başlangıçta düzelirken yeniden kötüleşmesi veya yüksek ateş ile birlikte yoğun yüz ağrısının bulunması akut bakteriyel rinosinüziti düşündürür.

En sık izole edilen bakteriler şunlardır:

  • Streptococcus pneumoniae
  • Haemophilus influenzae
  • Moraxella catarrhalis

Daha nadir olarak Staphylococcus aureus ve bazı anaerob bakteriler de etken olabilir.

Diş Kaynaklı Enfeksiyonlar

Maksiller sinüzitin önemli ancak çoğu zaman gözden kaçan nedenlerinden biri odontojenik sinüzittir.

Üst çenedeki büyük azı dişlerinin kökleri, maksiller sinüs tabanına oldukça yakındır. Diş apseleri, başarısız kanal tedavileri, implant işlemleri veya diş çekimi sonrasında gelişen komplikasyonlar sinüs boşluğuna enfeksiyonun yayılmasına neden olabilir.

Araştırmalar, tek taraflı maksiller sinüzit olgularının önemli bir bölümünün diş kaynaklı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle özellikle tek taraflı ve tekrarlayan sinüzitlerde diş hekimi değerlendirmesi de gerekebilir.

Alerjik Hastalıklar

Alerjik rinit, burun mukozasında kronik ödem oluşturarak sinüslerin havalanmasını bozabilir. Uzun süre devam eden alerjik inflamasyon, kronik rinosinüzit gelişme riskini artıran önemli faktörlerden biridir.

Anatomik Bozukluklar

Bazı yapısal problemler sinüs drenajını bozarak hastalığın gelişmesini kolaylaştırabilir.

Bunlar arasında;

  • burun septum deviasyonu,
  • konka hipertrofisi,
  • nazal polipler,
  • doğumsal dar sinüs açıklıkları

sayılabilir.

Bu durumlar tek başına sinüzit oluşturmasa da enfeksiyon gelişmesini kolaylaştırabilir.

Risk Faktörleri

Bazı kişilerde maksiller sinüzit gelişme olasılığı daha yüksektir.

Risk faktörleri arasında;

  • sigara kullanımı,
  • pasif sigara dumanına maruz kalma,
  • kontrolsüz alerjik rinit,
  • astım,
  • bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar,
  • diyabet,
  • sık üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmek,
  • hava kirliliği,
  • yüzme veya dalış gibi basınç değişikliğine neden olan aktiviteler,
  • diş enfeksiyonları

yer almaktadır.

Özellikle sigara dumanı, burun ve sinüs mukozasındaki silyaların (mikroskobik tüycükler) normal çalışmasını bozarak mukusun temizlenmesini güçleştirir ve kronik rinosinüzit gelişme riskini artırabilir.

Mastoid Antrit (Otoantrit/Akut mastoidit) Belirtileri

Mastoid antrit (otoantrit), temporal kemik içinde yer alan mastoid antrumun iltihaplanmasıdır. Çoğunlukla akut orta kulak iltihabının (akut otitis media) tedavi edilmemesi veya yetersiz tedavi edilmesi sonucunda gelişir. Günümüzde antibiyotik tedavisinin yaygınlaşması sayesinde oldukça nadir görülse de, özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda ciddi komplikasyonlara yol açabilen önemli bir enfeksiyondur.

Otoantritte görülebilen belirtiler şunlardır:

  • Şiddetli ve zonklayıcı kulak ağrısı
  • Yüksek ateş
  • Kulaktan iltihaplı akıntı (kulak zarı delinmişse)
  • İşitmede azalma
  • Kulak arkasında ağrı, kızarıklık ve şişlik
  • Mastoid kemiğe basmakla hassasiyet
  • Kulak kepçesinin dışa ve aşağı doğru itilmiş görünmesi
  • Halsizlik ve genel durum bozukluğu
  • Özellikle küçük çocuklarda huzursuzluk, iştahsızlık ve uyku düzensizliği

Hastalığın ilerlemesi durumunda enfeksiyon çevre dokulara ve kafatası içine yayılabilir. Tedavi edilmeyen olgularda menenjit, beyin apsesi, sigmoid sinüs trombozu, fasiyal sinir felci ve işitme kaybı gibi yaşamı tehdit edebilen komplikasyonlar gelişebilir. Bu nedenle kulak arkasında şişlik, yüksek ateş ve şiddetli kulak ağrısı bulunan hastaların vakit kaybetmeden bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Tanıda fizik muayene temel olmakla birlikte, gerektiğinde temporal kemik bilgisayarlı tomografisi (BT), işitme testleri ve laboratuvar incelemelerinden yararlanılır. Tedavide genellikle hastaneye yatırılarak damar yoluyla antibiyotik uygulanır; apse gelişen veya ilaç tedavisine yanıt vermeyen hastalarda cerrahi girişim (mastoidektomi) gerekebilir.

Bilimsel not: Güncel KBB literatüründe “otoantrit” terimi yerine daha çok akut mastoidit ifadesi kullanılmaktadır. Mastoid antrit, akut mastoiditin erken veya sınırlı evrelerinden biri olarak kabul edilir. Bu nedenle modern kılavuzlarda “otoantrit” başlığından ziyade mastoidit tanımı tercih edilmektedir.

Antrit Nasıl Teşhis Edilir?

Antrit tanısı, öncelikle hastanın şikâyetleri, ayrıntılı tıbbi öyküsü ve fizik muayene bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle konur. Günümüzde “antrit” denildiğinde çoğunlukla maksiller sinüzit kastedildiğinden, tanı yaklaşımı da akut veya kronik rinosinüzit rehberlerine göre planlanır.

Hekim; belirtilerin ne kadar süredir devam ettiğini, yakın zamanda geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonlarını, alerji öyküsünü, diş problemlerini ve daha önce benzer atakların yaşanıp yaşanmadığını sorgular. Özellikle tek taraflı yüz ağrısı, uzun süren burun tıkanıklığı veya kötü kokulu tek taraflı burun akıntısı gibi bulgular, diş kaynaklı sinüzit açısından dikkatle değerlendirilmelidir.

Tanıyı desteklemek amacıyla gerektiğinde aşağıdaki yöntemlerden yararlanılır.

Fizik Muayene

Tanının ilk ve en önemli basamağı fizik muayenedir.

Kulak Burun Boğaz uzmanı;

  • Burun pasajlarını,
  • Burun mukozasını,
  • Burun akıntısının özelliğini,
  • Geniz bölgesini,
  • Yüzde hassasiyet olup olmadığını

değerlendirir.

Maksiller sinüzitte yanak bölgesine bastırıldığında hassasiyet görülebilir. Ancak tek başına yüz ağrısı veya hassasiyet sinüzit tanısı koydurmaz.

Nazal Endoskopi

Günümüzde KBB pratiğinde en değerli inceleme yöntemlerinden biri nazal endoskopidir.

İnce ve ışıklı bir endoskop yardımıyla burun boşluğu ayrıntılı şekilde incelenebilir. Bu sayede;

  • iltihaplı akıntılar,
  • polipler,
  • anatomik darlıklar,
  • septum deviasyonu,
  • orta meatus bölgesindeki drenaj bozuklukları

doğrudan görülebilir.

Özellikle kronik rinosinüzit şüphesi bulunan hastalarda nazal endoskopi, tanı ve tedavi planlamasında önemli bilgiler sağlar.

Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Bilgisayarlı tomografi (BT), sinüslerin ayrıntılı anatomik yapısını gösteren en değerli görüntüleme yöntemidir. Ancak her sinüzit hastasında rutin olarak istenmez.

EPOS 2020 ve AAO-HNS kılavuzlarına göre BT daha çok şu durumlarda önerilir:

  • Kronik rinosinüzit şüphesi varsa,
  • İlaç tedavisine rağmen belirtiler devam ediyorsa,
  • Cerrahi planlanıyorsa,
  • Anatomik bozukluk düşünülüyorsa,
  • Göz veya beyin komplikasyonlarından şüpheleniliyorsa,
  • Tek taraflı ve nedeni açıklanamayan sinüzit varsa.

BT, sinüslerde sıvı birikimini, mukozal kalınlaşmayı, tıkanıklıkları ve kemik yapıları ayrıntılı olarak gösterir. Cerrahi öncesi değerlendirmede standart görüntüleme yöntemi olarak kabul edilir.

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)

Manyetik rezonans görüntüleme (MR), rutin sinüzit tanısında tercih edilmez.

Ancak aşağıdaki durumlarda önemli bilgiler sağlayabilir:

  • Tümör şüphesi,
  • Göz çevresine yayılan enfeksiyon,
  • Beyin komplikasyonları,
  • Yumuşak doku tutulumu.

MR, yumuşak dokuları BT’ye göre daha ayrıntılı gösterirken, sinüslerin kemik yapısını değerlendirmede BT kadar başarılı değildir.

Laboratuvar Testleri

Akut sinüzit tanısında çoğu zaman kan tahliline ihtiyaç duyulmaz.

Ancak ağır enfeksiyonlarda veya komplikasyon şüphesi bulunan hastalarda;

  • Tam kan sayımı,
  • C-reaktif protein (CRP),
  • Eritrosit sedimentasyon hızı (ESH)

gibi inflamasyon belirteçleri değerlendirilebilir.

Bağışıklık sistemi hastalıklarından şüphelenilen olgularda ise daha ileri immünolojik testler gerekebilir.

Mikrobiyolojik İncelemeler

Her sinüzit hastasında kültür yapılması gerekli değildir.

Nazal sürüntü kültürleri çoğu zaman güvenilir sonuç vermez. Gerçek etken mikroorganizmanın belirlenebilmesi için sinüs içerisinden steril koşullarda örnek alınması gerekir. Bu işlem yalnızca dirençli, tekrarlayan veya komplikasyon gelişen seçilmiş hastalarda uygulanmaktadır.

Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalıdır?

Basit viral üst solunum yolu enfeksiyonlarının büyük bölümü birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir. Ancak aşağıdaki belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

  • Şikâyetlerin 10 günden uzun sürmesi
  • Başlangıçta düzelirken yeniden kötüleşmesi (“çift kötüleşme”)
  • 39 °C’nin üzerinde ateş
  • Şiddetli yüz ağrısı veya tek taraflı yanak ağrısı
  • Göz çevresinde şişlik veya kızarıklık
  • Görme bulanıklığı veya çift görme
  • Şiddetli baş ağrısı
  • Bilinç değişikliği
  • Ense sertliği
  • Kulak arkasında şişlik ve yüksek ateş (mastoidit şüphesi)

Bu bulgular, bakteriyel enfeksiyon veya nadir de olsa göz ve beyin gibi komşu yapılara yayılan ciddi komplikasyonların habercisi olabilir. Erken tanı ve uygun tedavi, kalıcı hasar gelişme riskini önemli ölçüde azaltır.

Antrit (Maksiller Sinüzit) Nasıl Tedavi Edilir?

Antrit tedavisi, iltihabın nedenine, belirtilerin şiddetine, hastalığın süresine ve hastada gelişen komplikasyonlara göre planlanır. Günümüzde “antrit” olarak bilinen olguların büyük çoğunluğunu oluşturan akut maksiller sinüzit vakalarının önemli bir kısmı viral enfeksiyonlara bağlıdır ve antibiyotik tedavisi gerektirmeden kendiliğinden iyileşebilir.

Tedavinin temel amacı; sinüslerin drenajını yeniden sağlamak, iltihabı azaltmak, belirtileri hafifletmek ve komplikasyon gelişimini önlemektir.

Destek Tedavisi

Akut viral rinosinüzitte ilk tercih genellikle destek tedavisidir.

Hastalara şu önerilerde bulunulur:

  • Günlük yeterli miktarda sıvı tüketmek
  • Dinlenmeye özen göstermek
  • Burun mukozasının kurumasını önlemek
  • Sigara dumanından uzak durmak
  • Bulunulan ortamın yeterince nemli olmasını sağlamak

Bu önlemler mukusun daha kolay temizlenmesine yardımcı olabilir ve iyileşme sürecini destekleyebilir.

Tuzlu Su ile Burun Yıkama

İzotonik veya hafif hipertonik tuzlu su solüsyonlarıyla yapılan burun yıkamaları, hem akut hem de kronik rinosinüzitte en sık önerilen destek tedavilerinden biridir.

Burun yıkaması;

  • mukusun uzaklaştırılmasına,
  • alerjenlerin temizlenmesine,
  • burun içindeki ödemin azalmasına,
  • sinüs drenajının kolaylaşmasına

katkı sağlayabilir.

EPOS 2020 kılavuzu, özellikle kronik rinosinüzit hastalarında düzenli tuzlu su irrigasyonunun yaşam kalitesini artırabileceğini belirtmektedir.

Tuzlu su ile burun irrigasyonu, burun ve sinüslerde biriken salgıların temizlenmesini kolaylaştıran, güncel klinik rehberlerde önerilen destek tedavilerinden biridir. Tedavinin ilk günlerinde mukusun sulanarak dışarı atılması nedeniyle burun akıntısında geçici bir artış görülebilir. Bu durum çoğu zaman enfeksiyonun kötüleştiğini değil, sekresyonların temizlenmeye başladığını gösterir. Ancak irrigasyon sırasında şiddetli yanma, ağrı, kulakta basınç hissi veya belirtilerde belirgin kötüleşme gelişirse uygulama durdurulmalı ve bir sağlık profesyoneline danışılmalıdır. İrrigasyonun steril veya önceden kaynatılıp soğutulmuş suyla hazırlanmış uygun solüsyonlarla ve doğru teknikle yapılması önemlidir.

Burun Spreyleri

İntranazal kortikosteroid spreyler özellikle aşağıdaki durumlarda etkili olabilir:

  • kronik rinosinüzit,
  • alerjik rinit ile birlikte görülen sinüzit,
  • nazal polip varlığı,
  • uzun süren burun tıkanıklığı.

Bu ilaçlar burun mukozasındaki inflamasyonu azaltarak sinüslerin havalanmasını kolaylaştırabilir. Etkileri genellikle birkaç gün içinde başlar ve düzenli kullanım gerektirir.

Burun açıcı (dekonjestan) spreyler ise yalnızca kısa süreli rahatlama sağlar. Bu ilaçların 3–5 günden uzun kullanılması, ilaç kullanımına bağlı burun tıkanıklığı (rhinitis medicamentosa) gelişmesine neden olabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.

Antibiyotik Tedavisi

Antibiyotikler, her antrit hastasında gerekli değildir.

Uluslararası kılavuzlara göre aşağıdaki durumlarda bakteriyel enfeksiyon olasılığı artar:

  • belirtilerin 10 günden uzun sürmesi,
  • başlangıçta düzelirken yeniden kötüleşmesi (double worsening),
  • yüksek ateşle birlikte şiddetli yüz ağrısı ve yoğun pürülan burun akıntısının bulunması.

Bu durumlarda hekim değerlendirmesi sonucunda antibiyotik tedavisi planlanabilir.

İlk tercih edilecek antibiyotik; hastanın yaşı, alerji öyküsü, bulunduğu bölgedeki antibiyotik direnci ve eşlik eden hastalıklar dikkate alınarak belirlenir. Güncel rehberlerde çoğu erişkin hasta için ilk seçenek amoksisilin-klavulanat olarak önerilmektedir. Penisilin alerjisi bulunan kişilerde ise farklı antibiyotik seçenekleri değerlendirilebilir.

Antibiyotiklerin gereksiz kullanımı antibiyotik direncini artırabileceğinden, yalnızca hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Alerjinin Kontrol Altına Alınması

Alerjik rinit, kronik sinüzitin en önemli hazırlayıcı faktörlerinden biridir.

Bu nedenle alerjisi bulunan hastalarda;

  • alerjenlerden korunma,
  • intranazal kortikosteroidler,
  • antihistaminikler,
  • gerektiğinde immünoterapi

gibi tedaviler uygulanabilir.

Alerjinin kontrol altına alınması, sinüzit ataklarının tekrarını azaltmaya yardımcı olabilir.

Diş Kaynaklı Antrit Tedavisi

Tek taraflı maksiller sinüzit olgularında diş kaynaklı enfeksiyon mutlaka araştırılmalıdır.

Diş apsesi, başarısız kanal tedavisi veya implant kaynaklı enfeksiyon söz konusuysa yalnızca antibiyotik kullanılması yeterli değildir. Öncelikle enfeksiyonun kaynağı ortadan kaldırılmalıdır.

Bu nedenle odontojenik sinüzit hastalarında kulak burun boğaz uzmanı ile diş hekimi veya ağız, diş ve çene cerrahının birlikte çalışması en doğru yaklaşımdır.

Cerrahi Tedavi

İlaç tedavisine rağmen düzelmeyen, sık tekrarlayan veya kronikleşen olgularda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Günümüzde en yaygın uygulanan yöntem Fonksiyonel Endoskopik Sinüs Cerrahisi (FESS) olarak bilinir.

Bu yöntemde burun içinden ilerletilen ince endoskoplar yardımıyla sinüslerin doğal drenaj yolları genişletilir ve hava dolaşımı yeniden sağlanır. İşlem sırasında dışarıdan herhangi bir kesi yapılmaz.

Cerrahi tedavi aşağıdaki durumlarda düşünülebilir:

  • kronik rinosinüzit,
  • nazal polipler,
  • anatomik darlıklar,
  • tekrarlayan bakteriyel sinüzit,
  • mantar sinüziti,
  • komplikasyon gelişen hastalar.

Cerrahi her hasta için gerekli değildir. Karar; ayrıntılı muayene, endoskopik değerlendirme ve gerektiğinde bilgisayarlı tomografi bulguları birlikte değerlendirilerek verilir.

Antrit Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Çoğu viral sinüzit herhangi bir kalıcı sorun bırakmadan iyileşir. Ancak bakteriyel enfeksiyonların tedavi edilmemesi veya komplikasyon gelişmesi durumunda enfeksiyon çevre dokulara yayılabilir.

Nadir de olsa aşağıdaki komplikasyonlar gelişebilir:

  • kronik rinosinüzit,
  • orbital selülit (göz çevresi enfeksiyonu),
  • orbital apse,
  • kemik enfeksiyonu (osteomiyelit),
  • menenjit,
  • beyin apsesi,
  • kavernöz sinüs trombozu.

Bu komplikasyonlar günümüzde oldukça seyrek görülmekle birlikte, özellikle bağışıklık sistemi zayıflamış bireylerde ve tedavinin geciktiği durumlarda yaşamı tehdit edebilir.

Antritten Korunmak İçin Neler Yapılabilir?

Antriti tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, risk faktörlerinin azaltılması ve üst solunum yolu sağlığının korunması hastalığın gelişme olasılığını önemli ölçüde azaltabilir. Özellikle sık sinüzit geçiren kişilerde yaşam tarzı değişiklikleri ve altta yatan hastalıkların tedavisi büyük önem taşır.

Korunmaya yönelik başlıca öneriler şunlardır:

  • Elleri düzenli olarak yıkayarak viral enfeksiyonlardan korunmaya çalışmak,
  • Sigara kullanmamak ve sigara dumanına maruz kalmamak,
  • Alerjik rinit varsa uygun şekilde tedavi ettirmek,
  • Burun tıkanıklığına neden olan anatomik sorunları KBB uzmanına değerlendirmek,
  • Diş ve ağız hijyenine dikkat etmek, özellikle üst çene dişlerindeki enfeksiyonları geciktirmeden tedavi ettirmek,
  • Yeterli sıvı tüketerek burun salgılarının akışkanlığını korumak,
  • Kuru ortamlarda gerekirse ortam nemini dengelemek,
  • Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak.

Tekrarlayan sinüzit atakları yaşayan hastalarda altta yatan bağışıklık sistemi hastalıkları, alerjiler veya yapısal burun problemleri açısından ayrıntılı değerlendirme yapılması gerekebilir.

Antrit Hakkında Sık Sorulan Sorular

Antrit bulaşıcı mıdır?

Antritin kendisi bulaşıcı değildir. Ancak hastalığa neden olan viral üst solunum yolu enfeksiyonları kişiden kişiye bulaşabilir. Bu nedenle enfeksiyon döneminde el hijyenine dikkat edilmesi ve yakın temastan kaçınılması önerilir.

Antrit ile sinüzit aynı hastalık mıdır?

Tam olarak değil.

Antrit, anatomik olarak bir antrumun iltihaplanmasını ifade eden eski bir tıbbi terimdir. Günümüzde halk arasında antrit denildiğinde çoğu zaman maksiller sinüzit kastedilir. Modern tıpta ise bu hastalık akut veya kronik rinosinüzit olarak adlandırılmaktadır.

Her antrit antibiyotik gerektirir mi?

Hayır.

Akut sinüzit vakalarının büyük kısmı viral enfeksiyonlara bağlıdır ve birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelebilir. Antibiyotikler yalnızca bakteriyel enfeksiyon düşündüren bulguların varlığında ve hekim değerlendirmesi sonrasında kullanılmalıdır.

Diş problemleri antrite neden olabilir mi?

Evet.

Özellikle üst çenedeki büyük azı dişlerinde gelişen enfeksiyonlar, diş apseleri veya bazı diş tedavileri maksiller sinüse yayılabilir. Tek taraflı ve tekrarlayan maksiller sinüzitlerde diş kaynaklı enfeksiyon olasılığı mutlaka değerlendirilmelidir.

Antrit kendiliğinden geçebilir mi?

Viral enfeksiyonlara bağlı gelişen hafif olguların önemli bir kısmı destek tedavisi ile kendiliğinden iyileşebilir. Ancak belirtilerin 10 günden uzun sürmesi, giderek kötüleşmesi veya yüksek ateş, şiddetli yüz ağrısı ve göz çevresinde şişlik gibi bulguların ortaya çıkması durumunda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Antrit tehlikeli midir?

Çoğu olgu ciddi bir sağlık sorunu oluşturmadan iyileşir. Ancak bakteriyel enfeksiyonların tedavi edilmediği veya bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde enfeksiyon göz çevresine, kemik dokusuna ya da nadiren beyin zarlarına yayılabilir. Bu tür komplikasyonlar günümüzde seyrek görülmekle birlikte acil tedavi gerektirir.

Sonuç

Antrit, geçmişte özellikle maksiller sinüziti tanımlamak için kullanılan bir tıbbi terimdir. Günümüzde uluslararası klinik rehberlerde bu ifade büyük ölçüde yerini akut veya kronik rinosinüzit tanımlarına bırakmıştır. Bununla birlikte halk arasında ve bazı eski tıbbi kaynaklarda “antrit” kelimesi kullanılmaya devam etmektedir.

Maksiller sinüzit; viral enfeksiyonlar, bakteriyel etkenler, alerjik hastalıklar, anatomik burun problemleri ve diş kaynaklı enfeksiyonlar gibi birçok farklı nedenle gelişebilir. Hastaların büyük bölümü uygun destek tedavisiyle iyileşirken, bakteriyel enfeksiyon gelişen veya komplikasyon riski taşıyan olgularda zamanında tıbbi değerlendirme ve uygun tedavi büyük önem taşır.

Tekrarlayan sinüzit atakları, tek taraflı yakınmalar, uzun süren burun tıkanıklığı veya yüz ağrısı gibi belirtiler hafife alınmamalı; özellikle diş kaynaklı enfeksiyonlar ve kronik rinosinüzit açısından ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır. Erken tanı, doğru tedavi ve düzenli takip sayesinde hastaların büyük çoğunluğunda başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler; hekim muayenesi, tanı veya tedavi yerine geçmez. Burun tıkanıklığı, yüz ağrısı, yüksek ateş, tek taraflı kötü kokulu burun akıntısı, kulak arkasında şişlik, görme bozukluğu veya uzun süren sinüzit belirtileri yaşayan kişilerin bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına başvurması önerilir. İlaçlar ve antibiyotikler yalnızca hekim önerisi doğrultusunda kullanılmalıdır. Özellikle çocuklar, gebeler, yaşlı bireyler ve bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda tedavi planı mutlaka uzman hekim tarafından yapılmalıdır.

Kaynaklar

 

Benzer Yazılar:

Sağlık Hattınız
Sağlık Hattınız
Makaleler: 1598