Amyand Hernisi Nedir? Kasık Fıtığı İçinde Apendiks Bulunması

Amyand hernisi (Amyand’s hernia), kasık fıtığı (inguinal herni) kesesi içerisinde vermiform apendiksin bulunmasıyla karakterize nadir bir fıtık türüdür. Fıtık kesesi içindeki apendiks tamamen normal olabilir veya akut apandisit gelişmiş olabilir. Bu nedenle Amyand hernisi, hem genel cerrahi hem de acil cerrahi açısından özel yaklaşım gerektiren nadir klinik tablolardan biridir.

Hastalık adını, 1735 yılında kasık fıtığı kesesi içinde perfore apandisit saptadığı 11 yaşındaki bir erkek çocuğa başarılı apendektomi uygulayan Fransız asıllı İngiliz cerrah Claudius Amyand‘dan almıştır. Bu girişim, modern cerrahi tarihinde kayıt altına alınan ilk başarılı apendektomi olarak kabul edilir.

Amyand Hernisi Ne Kadar Sık Görülür?

Amyand hernisi oldukça nadir görülür.

Yayınlanan serilere göre;

Tüm inguinal hernilerin yaklaşık %0,2–1‘inde apendiks fıtık kesesi içinde bulunur.
Fıtık kesesi içinde akut apandisit gelişmesi ise çok daha nadirdir ve yaklaşık %0,07–0,13 oranında bildirilmiştir.

Vakaların büyük çoğunluğu sağ tarafta görülür. Bunun nedeni apendiksin normal anatomik yerleşiminin sağ alt karın bölgesinde olmasıdır.

Sol taraflı Amyand hernisi ise oldukça nadirdir ve genellikle şu anatomik anomalilerle ilişkilidir:

Situs inversus
Bağırsak malrotasyonu
Mobil çekum

Erkeklerde kasık fıtıkları daha sık görüldüğü için Amyand hernisi de erkeklerde belirgin olarak daha fazladır. Çocuklarda ise patent processus vaginalis nedeniyle erişkinlere kıyasla daha yüksek oranda görülebilir.

Amyand Hernisi Neden Oluşur?

Amyand hernisinin kesin oluşum mekanizması tam olarak bilinmemektedir.

En kabul gören görüşe göre apendiks, kasık kanalındaki fıtık kesesi içine girer ve burada sıkışabilir. Sıkışma sonucunda apendiksin kan dolaşımı bozulabilir, ödem gelişebilir ve zamanla akut apandisit ortaya çıkabilir.

Ancak bazı hastalarda apendiks tamamen normaldir ve yalnızca tesadüfen fıtık kesesi içinde bulunur.

Bu nedenle her Amyand hernisi apandisit anlamına gelmez.

Belirtileri Nelerdir?

Amyand hernisi çoğu zaman klasik kasık fıtığından ayırt edilemez.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

Kasıkta şişlik
Kasık ağrısı
Hassasiyet
Yerine itilemeyen (inkarsere) fıtık
Hareketle artan ağrı

Eğer fıtık kesesi içindeki apendikste iltihap gelişmişse tabloya;

ateş,
bulantı,
kusma,
sağ alt karın ağrısı,
lökosit yüksekliği

gibi akut apandisit bulguları da eklenebilir.

Bu nedenle Amyand hernisi bazen boğulmuş (strangüle) kasık fıtığı veya akut apandisit ile karışabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Amyand hernisinin ameliyat öncesinde tanınması oldukça güçtür.

Geçmişte olguların büyük bölümü cerrahi sırasında tesadüfen saptanırken, günümüzde görüntüleme yöntemlerinin gelişmesi sayesinde preoperatif tanı oranı artmıştır.

Ultrasonografi, özellikle çocuklarda ilk değerlendirme yöntemi olabilir.

Bilgisayarlı tomografi (BT) ise erişkinlerde en değerli görüntüleme yöntemidir. BT’de apendiksin inguinal herni kesesi içinde görülmesi tanıyı büyük ölçüde doğrular. Aynı zamanda apandisit, perforasyon veya çevre dokulardaki inflamasyon da değerlendirilebilir.

Losanoff-Basson Sınıflaması

Amyand hernisinde en yaygın kullanılan sınıflama Losanoff-Basson sınıflamasıdır.

Tip	Klinik durum	Genel cerrahi yaklaşım
Tip 1	Normal apendiks	Herni onarımı; apendektomi seçilmiş olgularda düşünülebilir, mesh genellikle kullanılabilir.
Tip 2	Akut apandisit, karın içi sepsis yok	Apendektomi ve primer herni onarımı; mesh kullanımı çoğu olguda önerilmez.
Tip 3	Perfore apandisit veya yaygın sepsis	Apendektomi, enfeksiyon kontrolü ve doku onarımı; mesh kullanılmamalıdır.
Tip 4	Amyand hernisi ile birlikte başka karın içi hastalık	Altta yatan ek patolojiye göre bireyselleştirilmiş cerrahi yaklaşım.

Bu sınıflama cerrahi planlamada yol gösterici olsa da günümüzde her hasta bireysel olarak değerlendirilmektedir.

Tedavisi Nasıldır?

Amyand hernisinin tedavisi, apendiksin durumuna göre değişir.

Normal apendiks varsa

İnflamasyon bulunmayan olgularda temel tedavi kasık fıtığının onarılmasıdır.

Apendektomi yapılmasının gerekli olup olmadığı konusunda cerrahlar arasında tam bir görüş birliği yoktur. Genç hastalarda, teknik olarak kolay olgularda veya ileride apandisit gelişme riskinin yüksek olduğu düşünülen durumlarda bazı cerrahlar profilaktik apendektomi yapmayı tercih edebilir. Ancak normal bir apendiksin rutin olarak çıkarılması günümüzde evrensel bir öneri değildir.

Enfeksiyon olmadığı için uygun hastalarda sentetik mesh güvenle kullanılabilir.

Akut apandisit varsa

Apendiks iltihaplıysa apendektomi yapılması gerekir.

Enfekte cerrahi sahada sentetik mesh kullanımı cerrahi alan enfeksiyonu riskini artırabileceğinden çoğu olguda primer doku onarımı tercih edilir. Cerrahi yaklaşım hastanın genel durumu, enfeksiyonun yaygınlığı ve cerrahın deneyimine göre açık veya laparoskopik yöntemle gerçekleştirilebilir.

Olası Komplikasyonlar

Tedavi edilmeyen Amyand hernisi şu komplikasyonlara yol açabilir:

Akut apandisit
Apendiks perforasyonu
Karın içi enfeksiyon
Sepsis
Fıtık strangülasyonu
Cerrahi alan enfeksiyonu

Günümüzde erken tanı, modern antibiyotik tedavisi ve gelişmiş cerrahi teknikler sayesinde prognoz oldukça iyidir. Eski yayınlarda perforasyon ve sepsis gelişen olgularda yüksek mortalite oranları bildirilmiş olsa da, bu veriler günümüz klinik sonuçlarını tam olarak yansıtmamaktadır.

Amyand hernisi, kasık fıtığı kesesi içinde apendiks bulunmasıyla karakterize nadir bir cerrahi durumdur. Çoğu zaman klasik kasık fıtığı belirtileriyle ortaya çıktığından ameliyat öncesinde tanınması zor olabilir. Günümüzde ultrasonografi ve özellikle bilgisayarlı tomografi sayesinde tanı daha sık ameliyat öncesinde konulabilmektedir.

Tedavi, apendiksin normal olup olmamasına göre değişir. İnflamasyon olmayan olgularda standart herni onarımı genellikle yeterli olurken, akut apandisit gelişmiş hastalarda apendektomi ve enfeksiyon durumuna uygun cerrahi onarım uygulanır. Erken tanı ve uygun cerrahi tedavi ile hastaların büyük çoğunluğunda başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

Kaynaklar

HerniaSurge Group. (2018). International guidelines for groin hernia management. Hernia, 22(1), 1–165. https://doi.org/10.1007/s10029-017-1668-x
Ivanschuk, G., Cesmebasi, A., Sorenson, E. P., Blaak, C., Loukas, M., & Tubbs, R. S. (2014). Amyand’s hernia: A review. Medical Science Monitor, 20, 140–146. https://doi.org/10.12659/MSM.889873
Losanoff, J. E., & Basson, M. D. (2007). Amyand hernia: What lies beneath—A proposed classification scheme to determine management. The American Surgeon, 73(12), 1288–1290.
Michalinos, A., Moris, D., & Vernadakis, S. (2014). Amyand’s hernia: A review. The American Journal of Surgery, 207(6), 989–995. https://doi.org/10.1016/j.amjsurg.2013.07.043
Miserez, M., Peeters, E., Aufenacker, T., Bouillot, J. L., Campanelli, G., Conze, J., … Simons, M. P. (2014). Update with level 1 studies of the European Hernia Society guidelines on the treatment of inguinal hernia in adult patients. Hernia, 18(2), 151–163. https://doi.org/10.1007/s10029-014-1236-6
Sharma, H., Gupta, A., Shekhawat, N. S., Memon, B., & Memon, M. A. (2007). Amyand’s hernia: A report of 18 consecutive patients over a 15-year period. Hernia, 11(1), 31–35. https://doi.org/10.1007/s10029-006-0153-8
Brunicardi, F. C., Andersen, D. K., Billiar, T. R., Dunn, D. L., Kao, L. S., Hunter, J. G., & Matthews, J. B. (Eds.). (2022). Schwartz’s principles of surgery (12th ed.). McGraw Hill.
Townsend, C. M., Beauchamp, R. D., Evers, B. M., & Mattox, K. L. (Eds.). (2022). Sabiston textbook of surgery: The biological basis of modern surgical practice (21st ed.). Elsevier.
American College of Surgeons. (2023). ACS surgery: Principles and practice. American College of Surgeons.
Radiopaedia.org. (2025). Amyand hernia. https://radiopaedia.org/articles/amyand-hernia