Anjiyografi Nedir?

Anjiyografi, vücuttaki damarların özel görüntüleme yöntemleriyle incelenmesini sağlayan tıbbi bir tanı işlemidir. Kelime kökeni Yunanca “angeion” (damar) ve “graphia” (görüntüleme, yazma) sözcüklerinden gelir. En basit tanımıyla anjiyografi, atardamar ve toplardamarların iç yapısını görüntülemek için yapılan damar filmidir. Bu yöntem sayesinde damarlardaki daralma, tıkanıklık, balonlaşma veya dolaşım bozuklukları ayrıntılı şekilde değerlendirilebilir.

Anjiyografi özellikle kalp ve damar hastalıklarının tanısında büyük önem taşır. Günümüzde en sık kalp damarlarını incelemek amacıyla kullanılan koroner anjiyografi bilinse de; beyin, bacak, böbrek, akciğer ve boyun damarları için de uygulanabilir. Özellikle damar tıkanıklıkları erken fark edildiğinde kalp krizi, felç ve organ hasarı gibi ciddi komplikasyonların önüne geçilebilir. Bu nedenle modern tıbbın en önemli damar görüntüleme yöntemlerinden biri kabul edilir. (American Heart Association, Mayo Clinic)

Anjiyografi Nasıl Yapılır?

İşlem sırasında genellikle kasık, bilek veya dirsek bölgesindeki bir damardan ince bir kateter yerleştirilir. Bu kateter damar sistemi boyunca ilerletilerek incelenmek istenen bölgeye ulaştırılır. Daha sonra kontrast madde adı verilen özel bir boya verilir ve aynı anda röntgen görüntüleri alınır. Kontrast madde damarların görünür hale gelmesini sağlar.

Özellikle koroner anjiyografide kalbi besleyen damarlar detaylı şekilde görüntülenir. Eğer damarda daralma veya tıkanıklık varsa bu alanlar net olarak görülebilir. İşlem genellikle lokal anestezi altında yapılır ve hasta çoğu zaman uyanık olur.

Hangi Durumlarda Yapılır?

Anjiyografi birçok farklı damar hastalığının tanısında kullanılır. Özellikle:

Göğüs ağrısı,
Kalp krizi şüphesi,
Damar tıkanıklığı,
Beyin damar hastalıkları,
Bacak damarlarında dolaşım bozukluğu,
Anevrizma,
Felç riski,
Böbrek damar hastalıkları

gibi durumlarda doktorlar anjiyografi isteyebilir.

Bazı vakalarda yalnızca tanı amacıyla yapılırken, bazı durumlarda tedaviyle birlikte uygulanabilir.

Anjiyografi Sırasında Tedavi Yapılır mı?

Evet. Günümüzde birçok anjiyografi işlemi aynı zamanda tedavi amacıyla da kullanılmaktadır. Eğer damar içinde ciddi daralma saptanırsa işlem sırasında:

Balon uygulaması (anjiyoplasti),
Stent yerleştirilmesi,
Damar açılması

gibi girişimler yapılabilir.

Bu nedenle anjiyografi yalnızca görüntüleme yöntemi değil, aynı zamanda girişimsel bir tedavi prosedürü olarak da kabul edilir.

Koroner Anjiyografi Nedir?

Koroner anjiyografi, kalbi besleyen koroner damarların görüntülenmesidir. Kalp damarlarında daralma veya tıkanıklık olup olmadığını anlamak için yapılır.

Özellikle:

Göğüs ağrısı,
Eforla nefes darlığı,
Kalp krizi şüphesi,
Anormal efor testi sonuçları

olan kişilerde önemli bir tanı yöntemidir.

Koroner damarlar kalp kasına oksijen taşıdığı için bu damarlardaki tıkanıklık hayati risk oluşturabilir.

Beyin Anjiyografisi Nedir?

Beyin damarlarını incelemek için yapılan özel anjiyografi türüdür. Özellikle:

Anevrizma,
Damar balonlaşması,
Beyin damar tıkanıklıkları,
Arteriovenöz malformasyonlar

gibi durumların değerlendirilmesinde kullanılır.

Felç riskinin araştırılmasında da önemli rol oynar.

Anjiyografi Riskli midir?

Anjiyografi genellikle güvenli bir işlemdir ancak her girişimsel işlemde olduğu gibi bazı riskler taşır.

Bunlar arasında:

Kanama,
Morarma,
Damar hasarı,
Alerjik reaksiyon,
Ritm bozukluğu,
Nadir durumlarda pıhtı oluşumu

yer alabilir.

Kontrast madde bazı kişilerde böbrekleri etkileyebilir. Bu nedenle özellikle böbrek hastalığı olan kişilerde dikkatli değerlendirme yapılır.

İşlem Sonrası Süreç Nasıl Olur?

İşlemden sonra hasta bir süre gözlem altında tutulur. Eğer giriş yeri kasıksa birkaç saat düz yatması gerekebilir. Bilekten yapılan işlemlerde iyileşme genellikle daha hızlı olur.

Çoğu kişi aynı gün veya ertesi gün taburcu olabilir. Ancak yapılan işleme göre hastanede kalış süresi değişebilir.

Bol sıvı tüketmek kontrast maddenin vücuttan atılmasına yardımcı olur.

Anjiyografi ile BT Anjiyo Aynı Şey mi?

Hayır. Klasik anjiyografi kateter kullanılarak yapılan girişimsel bir işlemdir. BT anjiyo ise bilgisayarlı tomografi yardımıyla yapılan görüntüleme yöntemidir ve genellikle damarın içine kateter yerleştirilmez.

BT anjiyo daha hızlı ve daha az girişimsel olsa da bazı durumlarda klasik anjiyografi kadar ayrıntılı bilgi vermeyebilir. Ayrıca klasik anjiyografide aynı anda tedavi uygulanabilmesi önemli bir avantajdır.

Anjiyografi Öncesi Nelere Dikkat Edilir?

İşlem öncesinde:

Aç kalınması,
Kullanılan ilaçların doktora bildirilmesi,
Kan sulandırıcıların değerlendirilmesi,
Böbrek fonksiyonlarının kontrol edilmesi

önemlidir.

Özellikle kontrast madde alerjisi olan kişiler bunu mutlaka doktora söylemelidir.

Anjiyografi, damar yapılarının ayrıntılı şekilde görüntülenmesini sağlayan önemli bir tanı ve tedavi yöntemidir. Kalp damar hastalıklarından beyin damar problemlerine kadar birçok ciddi durumun erken tanısında hayati rol oynar.

Modern tıpta girişimsel damar tedavilerinin temelini oluşturan bu yöntem sayesinde damar tıkanıklıkları erken dönemde saptanabilir ve aynı işlem sırasında tedavi edilebilir. Özellikle kalp krizi ve felç riskinin azaltılmasında anjiyografi büyük önem taşır.