Ankilozan Spondilit veya Diğer Spondiloartropatilerde (Omurga Tutulumunda) Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Ankilozan spondilit ve diğer spondiloartropatilerde omurga tutulumu bulunan kişilerde çalışma gücü kaybı değerlendirmesi, Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin H. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Romatolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir. Hastalık tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir. Değerlendirme, yönetmelikte belirtilen klinik kriterlerin varlığına göre yapılmaktadır.
SGK Ankilozan Spondilit veya Diğer Spondiloartropatileri Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte çalışma gücü kaybı; ağır, orta ve hafif düzey olarak değerlendirilmektedir.
Ağır Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması gerekir:
- Dorsolomber veya servikal omurganın uygun görüntüleme tetkikleri ve fizik muayenede, vertikal pozisyondan (0°) 50° veya daha fazla fleksiyonda ankiloze olması.
- Dorsolomber veya servikal omurganın uygun görüntüleme tetkikleri ve fizik muayenede, vertikal pozisyondan 30° veya üzerinde (50°’den az) fleksiyonda ankiloze olması ve her biri en az orta düzeyde çalışma gücü kaybına neden olmak üzere iki veya daha fazla organ veya vücut sisteminin tutulması.
- Uygun süre ve uygun tedaviye rağmen hasta remisyonda iken tutulan organ veya vücut sisteminin ağır düzeyde çalışma gücü kaybına neden olması. Bu durumda çalışma gücü kaybı, ilgili organ veya vücut sistemine ait hastalık listesinde yer alan kriterlere göre değerlendirilir.
- Ağır düzeyde efektif ambulasyon sağlayamama veya ağır düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması.
Orta Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması gerekir:
- Orta düzeyde efektif ambulasyon sağlayamama veya orta düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması.
- Uygun süre ve uygun tedaviye rağmen hasta remisyonda iken tutulan organ veya vücut sisteminin orta düzeyde çalışma gücü kaybına neden olması. Bu durumda çalışma gücü kaybı, ilgili organ veya vücut sistemine ait hastalık listesinde yer alan kriterlere göre değerlendirilir.
- Dorsolomber veya servikal omurganın uygun görüntüleme teknikleri ve fizik muayenede, vertikal pozisyondan (0°) 30°’ye kadar fleksiyonda ankiloze olması.
Hafif Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması gerekir:
- Hafif düzeyde efektif ambulasyon sağlayamama veya hafif düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması.
- Uygun süre ve uygun tedaviye rağmen hasta remisyonda iken tutulan organ veya vücut sisteminin hafif düzeyde çalışma gücü kaybına neden olması. Bu durumda çalışma gücü kaybı, ilgili organ veya vücut sistemine ait hastalık listesinde yer alan kriterlere göre değerlendirilir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik, ankilozan spondilit veya diğer spondiloartropatilerde omurga tutulumunu yalnızca hastalık tanısına göre değerlendirmemektedir.
Çalışma gücü kaybı değerlendirmesinde;
- omurgada oluşan ankilozun derecesi,
- buna eşlik eden organ veya vücut sistemi tutulumları,
- efektif ambulasyonun sağlanıp sağlanamadığı,
- üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin yerine getirilebilip getirilemediği
esas alınmaktadır. Organ veya vücut sistemi tutulumu bulunan kişilerde çalışma gücü kaybının derecesi, ilgili organ veya vücut sistemine ait hastalık listesinde yer alan kriterlere göre belirlenmektedir.
Ankilozan Spondilit Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Ankilozan spondilit veya diğer spondiloartropati tanısı tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir. Malullük değerlendirmesi, yönetmelikte belirtilen omurga ankilozu kriterleri, organ veya vücut sistemi tutulumu ile fonksiyon kaybı ölçütleri dikkate alınarak yapılmaktadır.
Ankilozan spondilit veya diğer spondiloartropatilerde çalışma gücü kaybı; omurgadaki ankilozun derecesi, organ veya vücut sistemi tutulumu ile efektif ambulasyon ve üst ekstremite fonksiyonlarının durumuna göre değerlendirilmektedir. Organ veya vücut sistemi tutulumu bulunan kişilerde çalışma gücü kaybının derecesi, ilgili organ veya vücut sistemine ait hastalık listesinde yer alan kriterlere göre belirlenmektedir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin H. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Romatolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde ifade edilmesi amacıyla hazırlanmıştır.
Bu bentte yer alan efektif ambulasyon sağlayamama, günlük yaşam aktivitelerini sürdürebilmek için yeterli mesafeyi makul bir yürüme hızıyla kat edememeyi ifade etmektedir. Yönetmeliğe göre bu durum; yürüme yeteneğinde ciddi kısıtlılık bulunmasını, genellikle her iki alt ekstremite yetersizliği nedeniyle yardımcı cihaz kullanımını ve buna bağlı olarak her iki üst ekstremite fonksiyonlarının da sınırlanmasını göstermektedir. Tekerlekli sandalye kullanımı, iki baston, iki kanadyen veya yürüteç olmadan yürüyememe, tek el desteğine rağmen yardım almadan yürüyememe, toplu taşıma araçlarını kullanamama veya rutin günlük aktiviteleri sürdürememe gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilmektedir. Ayrıca ev içinde yardımcı cihaz kullanmadan bağımsız yürüyebilmek, tek başına efektif ambulasyonun sağlandığı anlamına gelmemektedir. Fonksiyonel ambulasyon sınıflamasına göre 0, 1 ve 2 ağır, 3 orta, 4 ise hafif düzey çalışma gücü kaybı olarak kabul edilmektedir.
Yönetmelikte geçen üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması, her iki üst ekstremitedeki ciddi fonksiyon kaybı nedeniyle kişinin etkilenmiş ekstremitelerini günlük yaşam ve öz bakım faaliyetlerinde etkili şekilde kullanamamasını ifade etmektedir. Bu değerlendirme el beceri testleri ve günlük yaşam aktivite ölçekleri dikkate alınarak yapılmaktadır. Tek üst ekstremite açısından; etkilenmiş ekstremitenin uygun tedavi ve rehabilitasyona rağmen kendine bakım veya günlük yaşam aktivitelerinde kullanılamaması ağır, kullanmakta belirgin güçlük çekilmesi orta, kullanılabilmesi ise hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Malullük değerlendirme kriterleri ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın esas alınması gerekir. Her başvuru; sağlık kurulu raporu, objektif tıbbi bulgular ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır.