Böbrek Fonksiyon Bozukluğu ve Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Böbrekler, vücudun sıvı-elektrolit dengesini sağlayan, metabolik atıkları uzaklaştıran ve birçok hormonal mekanizmada görev alan hayati organlardır. Böbrek fonksiyonlarının kalıcı olarak bozulması; yaşam kalitesini düşürmekle kalmayıp çalışma gücünü de önemli ölçüde etkileyebilir. Ancak böbrek fonksiyon bozukluğu tanısı tek başına çalışma gücü kaybı değerlendirmesi için yeterli değildir. SGK değerlendirmesinde böbrek fonksiyon kaybının derecesi, glomerüler filtrasyon hızı (GFR) ve renal replasman tedavisi gereksinimi esas alınmaktadır.
Yönetmelikte böbrek fonksiyon bozukluğu değerlendirilirken Kronik Böbrek Hastalığı (KBH) evreleri dikkate alınmaktadır. Hastalığın evresi belirlenirken Glomerüler Filtrasyon Hızı (GFR) esas alınır. GFR, böbreklerin kanı süzme kapasitesini gösteren temel laboratuvar ölçütüdür ve böbrek fonksiyonunun derecesini belirlemede kullanılmaktadır.
SGK Böbrek Fonksiyon Bozukluğunu Nasıl Değerlendiriyor?
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde böbrek fonksiyon bozukluğu; Kronik Böbrek Hastalığı evresi, GFR düzeyi ve renal replasman tedavisi (hemodiyaliz, periton diyalizi veya böbrek nakli gereksinimi) dikkate alınarak değerlendirilmektedir.
Ağır Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durumlardan herhangi birinin bulunması ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
- Kronik Böbrek Hastalığı Evre G5 olup GFR’nin 15 mL/dk/1,73 m²’nin altında olması.
- Renal replasman tedavisi uygulanıyor olması (hemodiyaliz veya periton diyalizi).
- Yönetmelikte böbrek fonksiyon bozukluğu başlığı altında ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında belirtilen diğer durumlar.
Orta Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
- Kronik Böbrek Hastalığı Evre G4 olup GFR’nin 15-29 mL/dk/1,73 m² arasında olması.
Hafif Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
- Kronik Böbrek Hastalığı Evre G3 olup GFR’nin 30-59 mL/dk/1,73 m² arasında olması.
Bu Bent Neyi İfade Ediyor?
Yönetmelik, böbrek fonksiyon bozukluğunu yalnızca hastalık tanısına göre değerlendirmemektedir. Esas alınan kriter, böbrek fonksiyon kaybının derecesidir. Bu nedenle GFR düzeyi düştükçe çalışma gücü kaybının derecesi de artmaktadır. Ayrıca diyaliz tedavisi gerektiren son dönem böbrek yetmezliği bulunan hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir. Yönetmelikte bu hastalık grubu için “2 yıl sonra yeniden değerlendirilir.” hükmüne de yer verilmiştir
Böbrek Fonksiyon Bozukluğu Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Kronik böbrek hastalığı tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir. Değerlendirme yapılırken böbrek fonksiyon kaybının derecesi, GFR düzeyi ve renal replasman tedavisi gereksinimi birlikte dikkate alınmaktadır. Çalışma gücü kaybının derecesi, yönetmelikte belirtilen GFR sınırlarına göre belirlenmektedir.
Böbrek fonksiyon bozukluğunda çalışma gücü kaybı değerlendirmesi, kronik böbrek hastalığının evresine göre yapılmaktadır. GFR’nin azalması böbrek fonksiyon kaybının ilerlediğini gösterirken, diyaliz tedavisi gerektiren son dönem böbrek yetmezliği en ağır klinik tabloyu oluşturmaktadır. Bu nedenle SGK değerlendirmesinde yalnızca tanı değil, böbrek fonksiyonlarının objektif olarak ortaya konulması ve yönetmelikte belirtilen kriterlerin karşılanması esas alınmaktadır. Bununla birlikte yönetmelik uyarınca böbrek fonksiyon bozukluğu nedeniyle yapılan çalışma gücü kaybı değerlendirmeleri iki yıl sonra yeniden değerlendirilmektedir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin M. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Üriner Sistem Hastalıkları bölümünde yer alan Böbrek Fonksiyon Bozukluğu başlıklı düzenleme esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, yönetmelikte düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde ifade edilmesi amacıyla hazırlanmış olup mevzuat hükümlerinin yerine geçmez.
Böbrek fonksiyon bozukluğunda çalışma gücü kaybı değerlendirmesi yapılırken kronik böbrek hastalığının evresi, glomerüler filtrasyon hızı (GFR), renal replasman tedavisi gereksinimi ve yönetmelikte belirtilen diğer objektif ölçütler birlikte değerlendirilmektedir. Değerlendirme, KDIGO Kronik Böbrek Hastalığı sınıflaması esas alınarak yapılır ve GFR hesaplamasında CKD-EPI kreatinin denklemi kullanılır. Malullük değerlendirme kriterleri ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın esas alınması gerekir. Her başvuru, sağlık kurulu raporu, objektif tıbbi bulgular ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır.