Hipofiz ve Hipotalamus Bez Hastalıkları ve Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Hipofiz ve hipotalamus bezleri, vücudun hormonal dengesini düzenleyen en önemli yapılardandır. Bu bezlerden kaynaklanan hastalıklar; hormonların aşırı veya yetersiz salgılanmasına bağlı olarak kardiyovasküler sistem, solunum sistemi, metabolizma ve diğer birçok organ sistemini etkileyebilir. Ancak hipofiz veya hipotalamus hastalığı tanısı tek başına çalışma gücü kaybı değerlendirmesi için yeterli değildir. SGK değerlendirmesinde hastalığın tedaviye yanıtı, neden olduğu komplikasyonlar ve hormonal fonksiyon kaybının derecesi esas alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde hipofiz ve hipotalamus bez hastalıkları; cerrahi ve tıbbi tedaviye yanıt durumu ile ACTH ve büyüme hormonu (GH) fazlalığına bağlı gelişen komplikasyonlar dikkate alınarak ağır, orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir. Ayrıca panhipopituitarizm de orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında yer almaktadır.
SGK Hipofiz ve Hipotalamus Bez Hastalıklarını Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelik, değerlendirme yaparken yalnızca hipofiz veya hipotalamus hastalığının varlığını esas almamaktadır. Cerrahi ve tıbbi tedaviye rağmen hastalığın kontrol altına alınıp alınamadığı, çevre dokulara invazyon gelişip gelişmediği ve hormon fazlalığına bağlı sistemik komplikasyonların bulunup bulunmadığı dikkate alınmaktadır.
Ağır Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Cerrahi ve tıbbi tedaviye cevap vermeyen hipofiz ve hipotalamus hastalıkları ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir. Yönetmelikte özellikle;
- Çevre dokulara invaze olan,
- Körlüğe veya benzeri ciddi komplikasyonlara neden olan hipofiz adenomları
ağır düzey çalışma gücü kaybına neden olan durumlar arasında sayılmıştır.
Orta Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden herhangi birinin bulunması orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
- Cerrahi ve tıbbi tedaviye cevap vermeyen ACTH fazla salınımına neden olan hastalıklar ve buna bağlı olarak en az bir organ sisteminde orta veya ileri düzey komplikasyon gelişmesi.
- Cerrahi ve tıbbi tedaviye cevap vermeyen büyüme hormonu fazla salınımına neden olan hastalıklar ile birlikte kardiyovasküler sistem, pulmoner sistem veya diabetes mellitus gibi ana hastalığa bağlı komplikasyonlardan en az birinin orta düzey çalışma gücü kaybına neden olması.
- Panhipopituitarizm.
Hafif Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Cerrahi ve tıbbi tedaviye cevap veren büyüme hormonu fazla salınımına neden olan hastalıklar ile birlikte;
- Kardiyovasküler sistem,
- Pulmoner sistem,
- Diabetes mellitus
gibi ana hastalığa bağlı komplikasyonlardan en az birinin hafif düzey çalışma gücü kaybına neden olması halinde hafif düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir.
Bu Bent Neyi İfade Ediyor?
Yönetmelik, hipofiz ve hipotalamus bez hastalıklarında yalnızca tümör veya hormonal hastalık tanısını yeterli görmemektedir. Değerlendirme yapılırken cerrahi ve tıbbi tedaviye yanıt, çevre dokulara invazyon, görme kaybı gibi ciddi komplikasyonlar ile ACTH veya büyüme hormonu fazlalığının neden olduğu sistemik organ hasarı dikkate alınmaktadır. Panhipopituitarizm ise yönetmelikte ayrıca orta düzey çalışma gücü kaybına neden olan durumlar arasında sayılmıştır.
Hipofiz veya Hipotalamus Hastalığı Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Hipofiz veya hipotalamus hastalığı tanısının bulunması tek başına çalışma gücü kaybı değerlendirmesi için yeterli değildir. SGK tarafından yapılacak değerlendirmede hastalığın tedaviye yanıtı, hormon fazlalığına bağlı gelişen komplikasyonlar, çevre doku tutulumu ve yönetmelikte belirtilen diğer objektif kriterler birlikte değerlendirilmektedir.
Hipofiz ve hipotalamus bez hastalıklarında çalışma gücü kaybı değerlendirmesi; hastalığın tedaviye yanıtı ve neden olduğu sistemik komplikasyonlara göre yapılmaktadır. Tedaviye rağmen kontrol altına alınamayan ve çevre dokulara invazyon gösteren hipofiz adenomları ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilirken, ACTH veya büyüme hormonu fazlalığına bağlı organ komplikasyonları ile panhipopituitarizm yönetmelikte belirtilen şartlara göre orta veya hafif düzey çalışma gücü kaybına neden olabilmektedir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin N. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları bölümünde yer alan Hipofiz ve Hipotalamus Bez Hastalıkları başlıklı düzenleme esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, yönetmelikte düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde ifade edilmesi amacıyla hazırlanmış olup mevzuat hükümlerinin yerine geçmez.
Hipofiz ve hipotalamus bez hastalıklarında çalışma gücü kaybı değerlendirmesi yapılırken yalnızca tanı değil; cerrahi ve tıbbi tedaviye yanıt durumu, ACTH veya büyüme hormonu fazlalığına bağlı komplikasyonlar, çevre doku invazyonu, görme kaybı ve panhipopituitarizm gibi yönetmelikte belirtilen objektif kriterler birlikte değerlendirilmektedir.