Kronik Pulmoner Yetmezlik ve Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Kronik pulmoner yetmezlik; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında yürürlüğe konulan Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği‘nin O. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Göğüs Hastalıkları bölümünde çalışma gücü kaybına neden olan hastalıklar arasında düzenlenmiştir. Yönetmelikte; Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), kronik restriktif akciğer hastalıkları (interstisyel akciğer hastalıkları dâhil) ve klinik olarak belgelenmiş solunum sistemini etkileyen diğer patolojilere bağlı gaz değişiminde kronik kalıcı bozulma bulunan olgular, belirlenen objektif kriterlere göre değerlendirilmektedir.
SGK Kronik Pulmoner Yetmezliği Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte çalışma gücü kaybı değerlendirilirken yalnızca hastalık tanısı esas alınmamaktadır. Tedaviye rağmen devam eden dispne düzeyi (MMRC), usulüne uygun yapılan solunum fonksiyon testleri (SFT), difüzyon kapasitesi (DLCO) ve gerekli durumlarda arter kan gazı bulguları birlikte değerlendirilmektedir. Çalışma gücü kaybının derecesi, yönetmelikte belirtilen objektif kriterlerin karşılanmasına göre belirlenmektedir.
Ağır Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
KOAH, kronik restriktif akciğer hastalıkları (interstisyel akciğer hastalıkları dâhil) ve klinik olarak belgelenmiş solunum sistemini etkileyen diğer patolojilere bağlı gaz değişiminde kronik kalıcı bozulması bulunan, tedaviye rağmen ağır veya çok ağır dispnesi (MMRC 3-4) olan olgularda a ve b bentlerinin her ikisinin de karşılanması gerekmektedir.
- a) Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması
- Usulüne uygun yapılan SFT’de FVC <%50 veya FEV1 <%30 olması,
- DLCO <%45 olması.
- b) Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması
- İstirahat PO₂ değerinin 55 mmHg’nın altında olması,
- İstirahat PO₂ değerinin 55-60 mmHg arasında olması ile birlikte pulmoner hipertansiyon, kor pulmonale veya egzersizle artan ağır hipoksemi bulgularından en az birinin bulunması.
Yönetmelikte egzersizle artan ağır hipoksemi; egzersiz sırasında oksijen satürasyonunun %89’un altında olması veya egzersiz sırasında en az %4 desatürasyon gelişmesi olarak tanımlanmaktadır.
Orta Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
KOAH, kronik restriktif akciğer hastalıkları (interstisyel akciğer hastalıkları dâhil) ve klinik olarak belgelenmiş solunum sistemini etkileyen diğer patolojilere bağlı gaz değişiminde kronik kalıcı bozulması bulunan, tedaviye rağmen orta veya ağır derecede dispnesi (MMRC 2-3) olan olgularda aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması gerekmektedir.
- Usulüne uygun yapılan SFT’de FVC %51-69 veya FEV1 %30-50 arasında olması,
- DLCO %45-54 arasında olması.
Hafif Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
KOAH, kronik restriktif akciğer hastalıkları (interstisyel akciğer hastalıkları dâhil) ve klinik olarak belgelenmiş solunum sistemini etkileyen diğer patolojilere bağlı gaz değişiminde kronik kalıcı bozulması bulunan, tedaviye rağmen orta veya ağır derecede dispnesi (MMRC 2-3) olan olgularda aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması gerekmektedir.
- Usulüne uygun yapılan SFT’de FVC %70-85 veya FEV1 %50-70 arasında olması,
- DLCO %55-64 arasında olması.
Bu Bent Neyi İfade Ediyor?
Yönetmelik, kronik pulmoner yetmezlikte çalışma gücü kaybını yalnızca hastalık tanısına göre değil; tedaviye rağmen devam eden dispne düzeyi (MMRC), solunum fonksiyon testleri (FVC, FEV1), difüzyon kapasitesi (DLCO) ve gerektiğinde arter kan gazı bulgularına göre değerlendirmektedir. Ağır düzey çalışma gücü kaybı için hem solunum fonksiyon testi kriterlerinin hem de arter kan gazı kriterlerinin birlikte karşılanması gerekmektedir.
Kronik Pulmoner Yetmezlik Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Kronik pulmoner yetmezlik tanısının bulunması tek başına çalışma gücü kaybı değerlendirmesi için yeterli değildir. Yönetmelikte belirtilen dispne düzeyi, solunum fonksiyon testleri, DLCO ve arter kan gazı kriterlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Kronik pulmoner yetmezlikte çalışma gücü kaybı değerlendirmesi; tedaviye rağmen devam eden dispne düzeyi ile solunum fonksiyon testleri, DLCO ve arter kan gazı bulgularına göre yapılmaktadır. Çalışma gücü kaybının ağır, orta veya hafif düzeyde kabul edilmesi, yönetmelikte belirtilen objektif ölçütlerin karşılanmasına bağlıdır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin O. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Göğüs Hastalıkları bölümünde yer alan Kronik Pulmoner Yetmezlik başlıklı düzenleme esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, yönetmelikte düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde ifade edilmesi amacıyla hazırlanmış olup mevzuat hükümlerinin yerine geçmez.
Kronik pulmoner yetmezlikte çalışma gücü kaybı değerlendirmesi yapılırken; tedaviye rağmen devam eden dispne düzeyi (MMRC), solunum fonksiyon testleri (FVC, FEV1), difüzyon kapasitesi (DLCO), arter kan gazı bulguları ve yönetmelikte belirtilen diğer objektif kriterler birlikte değerlendirilmektedir. Çalışma gücü kaybının derecesi, yalnızca yönetmelikte yer alan ölçütlere göre belirlenmektedir.