Uykuda Solunum Bozuklukları ve Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?

Uykuda solunum bozuklukları; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında yürürlüğe konulan Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin O. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Göğüs Hastalıkları bölümünde çalışma gücü kaybına neden olan hastalıklar arasında düzenlenmiştir. Yönetmelikte; uyku apne sendromları ile uyku ilişkili hipoventilasyon bozuklukları, belirlenen objektif kriterlere göre değerlendirilmektedir.

SGK Uykuda Solunum Bozukluklarını Nasıl Değerlendiriyor?

Yönetmelikte değerlendirme yapılırken yalnızca tanı yeterli kabul edilmemektedir. Obstrüktif veya santral uyku apne sendromlarında apne-hipopne indeksi (AHİ), PAP (Pozitif Havayolu Basıncı) tedavisine yanıt ve hastalığa bağlı gelişen komplikasyonlar dikkate alınmaktadır. Uyku ilişkili hipoventilasyon bozukluklarında ise uyku sırasında ölçülen PaCO₂ değerleri ile PAP tedavisine verilen yanıt esas alınmaktadır.

Ağır Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar

a) Uyku Apne Sendromları

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OSAS) veya Santral Uyku Apne Sendromu (CSAS) tanılarından birinin bulunduğu olgularda aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması gerekmektedir.

• Apne-Hipopne İndeksi (AHİ) >30 olup uygulanan PAP (Pozitif Havayolu Basıncı) tedavisine yanıt alınamaması (AHİ’nin 5’in altına indirilememesi) veya hastanın bu tedaviyi tolere edememesi. Her iki durumda da son bir yıl içinde alınmış en az üç aylık cihaz kullanım raporunun ibraz edilmesi gerekmektedir.
• Apne-Hipopne İndeksi (AHİ) >30 olup kronik noktürnal hipoksemiye bağlı kardiyovasküler veya serebrovasküler komplikasyonların, pulmoner hipertansiyonun veya kor pulmonalenin gelişmiş olması.

b) Uyku İlişkili Hipoventilasyon Bozuklukları

Obezite hipoventilasyon sendromu, santral alveoler hipoventilasyon, medikal hastalıklara bağlı uyku ilişkili hipoventilasyon (hipoventilasyon nedeni olarak primer akciğer parankim veya hava yolu hastalığı, pulmoner vasküler patoloji, göğüs duvarı hastalığı, nörolojik hastalık veya kas zayıflığı bulunması) ile ilaç ve madde kullanımına bağlı uyku ilişkili hipoventilasyon tanılarından birinin bulunduğu olgularda aşağıdaki kriterlerden en az birinin sağlanması gerekmektedir.

• Uyku sırasında PaCO₂’nin en az 10 dakika süreyle 55 mmHg’nın üzerinde olması veya PaCO₂’nin en az 10 dakika süreyle 50 mmHg’nın üzerinde olması koşuluyla, uyanıklıkta supin pozisyondaki değere göre uyku sırasında PaCO₂’de ≥10 mmHg artış olması.
• PAP tedavisine yeterli yanıt alınamaması (birinci maddede yer alan kriterlerin düzelmemesi). Bu durumda son bir yıl içinde alınmış en az üç aylık cihaz kullanım raporunun ibraz edilmesi gerekmektedir.

Bu Bent Neyi İfade Ediyor?

Yönetmelik, uykuda solunum bozukluklarında çalışma gücü kaybını yalnızca hastalık tanısına göre değerlendirmemektedir. Uyku apne sendromlarında AHİ değeri, PAP tedavisine yanıt ve hastalığa bağlı gelişen komplikasyonlar esas alınırken; uyku ilişkili hipoventilasyon bozukluklarında uyku sırasında ölçülen PaCO₂ değerleri ile PAP tedavisine yanıt dikkate alınmaktadır. Ayrıca PAP tedavisine yanıtın değerlendirilebilmesi için yönetmelik, son bir yıl içinde alınmış en az üç aylık cihaz kullanım raporunun ibraz edilmesini şart koşmaktadır.

Uykuda Solunum Bozukluğu Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?

Hayır.Uykuda solunum bozukluğu tanısının bulunması tek başına çalışma gücü kaybı değerlendirmesi için yeterli değildir. Yönetmelikte belirtilen AHİ, PaCO₂, PAP tedavisine yanıt ve hastalığa bağlı komplikasyon kriterlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

Uykuda solunum bozukluklarında çalışma gücü kaybı değerlendirmesi; hastalığın türüne göre AHİ, PAP tedavisine yanıtı, PaCO₂ değerleri ve kronik hipoksemiye bağlı gelişen komplikasyonlar dikkate alınarak yapılmaktadır. Çalışma gücü kaybının ağır düzeyde kabul edilebilmesi için yönetmelikte belirtilen objektif kriterlerin karşılanması gerekmektedir.

Önemli Mevzuat Uyarısı

Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin O. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Göğüs Hastalıkları bölümünde yer alan Uykuda Solunum Bozuklukları başlıklı düzenleme esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, yönetmelikte düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde ifade edilmesi amacıyla hazırlanmış olup mevzuat hükümlerinin yerine geçmez.

Uykuda solunum bozukluklarında çalışma gücü kaybı değerlendirmesi yapılırken; uyku apne sendromlarında AHİ, PAP tedavisine yanıt, kronik noktürnal hipoksemiye bağlı komplikasyonlar, uyku ilişkili hipoventilasyon bozukluklarında ise PaCO₂ düzeyleri, PAP tedavisine yanıtı ve yönetmelikte belirtilen diğer objektif kriterler birlikte değerlendirilmektedir. PAP tedavisine ilişkin değerlendirmelerde, son bir yıl içinde alınmış en az üç aylık cihaz kullanım raporunun ibraz edilmesi gerekmektedir.