Raynaud Fenomeni ve Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Raynaud fenomeni; çoğunlukla el ve ayak parmaklarında soğuk veya emosyonel stresle tetiklenen, damarların geçici olarak aşırı daralmasına bağlı renk değişikliği, uyuşma ve ağrı ile seyreden fonksiyonel bir dolaşım bozukluğudur. Bazı hastalarda tek başına görülebilirken, bazı hastalarda sistemik skleroz gibi bağ dokusu hastalıklarına eşlik edebilir. Ancak Raynaud fenomeni tanısı tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Raynaud fenomenine ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin H. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Romatolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca Raynaud fenomeninin varlığına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriter; uygun dozda ve uygun sürede uygulanan medikal ve gerektiğinde cerrahi tedaviye rağmen hastalığın tedaviye dirençli olması, bunun sonucunda arteriyel yetmezlik veya tıkanıklık gelişmesi, ayrıca iskemik yara, gangren ya da trofik bozukluk oluşması ve bunların kişinin yürüme veya üst ekstremite fonksiyonlarını etkilemesidir.
SGK Raynaud Fenomenini Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte Raynaud fenomeni için ağır, orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Değerlendirme, hastalığın tedaviye rağmen oluşturduğu fonksiyon kaybının derecesine göre yapılmaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal ve cerrahi tedaviye rağmen hastalığın tedaviye dirençli olması,
- Çalışmayı etkileyecek düzeyde arteriyel yetmezlik veya tıkanıklık gelişmesi,
- İskemik yara, gangren veya trofik bozukluk oluşması,
- Bu durum nedeniyle ağır düzeyde efektif ambulasyonun sağlanamaması veya ağır düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal ve cerrahi tedaviye rağmen hastalığın tedaviye dirençli olması,
- Çalışmayı etkileyecek düzeyde arteriyel yetmezlik veya tıkanıklık gelişmesi,
- İskemik yara, gangren veya trofik bozukluk oluşması,
- Bu durum nedeniyle orta düzeyde efektif ambulasyonun sağlanamaması veya orta düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal ve cerrahi tedaviye rağmen hastalığın tedaviye dirençli olması,
- Çalışmayı etkileyecek düzeyde arteriyel yetmezlik veya tıkanıklık gelişmesi,
- İskemik yara, gangren veya trofik bozukluk oluşması,
- Bu durum nedeniyle hafif düzeyde efektif ambulasyonun sağlanamaması veya **hafif düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca Raynaud fenomeni tanısını yeterli görmemektedir.
Malullük değerlendirmesi yapılabilmesi için öncelikle;
- uygun doz ve sürede medikal tedavinin uygulanmış olması,
- gerekli görülen olgularda cerrahi tedavinin de uygulanmış olması,
- buna rağmen hastalığın tedaviye dirençli seyretmesi,
aranmaktadır.
Bunun yanında yalnızca dolaşım bozukluğu bulunması da yeterli değildir. Hastalığın arteriyel yetmezlik veya tıkanıklığa bağlı olarak iskemik yara, gangren ya da trofik bozukluk oluşturması ve bu nedenle kişinin günlük yaşamını etkileyecek düzeyde fonksiyon kaybına yol açması gerekir. Çalışma gücü kaybının derecesi ise kişinin efektif ambulasyon veya üst ekstremite ve kendine bakım aktiviteleri üzerindeki etkisine göre ağır, orta veya hafif olarak belirlenmektedir.
Raynaud Fenomeni Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Raynaud fenomeni tanısı tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; tedaviye rağmen devam eden, çalışmayı etkileyen arteriyel dolaşım bozukluğunu, buna bağlı gelişen iskemik komplikasyonları ve bunların oluşturduğu fonksiyon kaybını esas almaktadır. Nihai değerlendirme; sağlık kurulu raporu, romatoloji ve gerektiğinde kalp-damar cerrahisi veya damar hastalıkları uzmanlarının değerlendirmeleri ile objektif klinik bulgular birlikte dikkate alınarak yapılmaktadır.
Raynaud fenomeninde malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde; uygun tedaviye rağmen devam eden arteriyel dolaşım bozukluğu, buna bağlı gelişen iskemik yara, gangren veya trofik bozukluk ve bunların oluşturduğu fonksiyon kaybı esas alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin H. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Romatolojik Hastalıklar bölümünde çalışma gücü kaybı; tedaviye dirençli arteriyel yetmezlik veya tıkanıklığın neden olduğu efektif ambulasyon kaybı veya üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerindeki yetersizlik esas alınarak ağır, orta veya hafif düzeyde değerlendirilmektedir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin H. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Romatolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Bu bölümde yer alan romatolojik hastalıkların değerlendirilmesinde ortak esas olarak kullanılan efektif ambulasyon sağlayamama ve üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerini sağlayamama tanımları, bölüm sonundaki atıflarda ayrıntılı olarak açıklanmıştır ve Raynaud fenomeninin değerlendirilmesinde de bu tanımlar esas alınmaktadır. Çalışma gücü kaybının ağır, orta veya hafif düzeyde olduğuna karar verilirken hastanın fonksiyonel ambulasyon düzeyi ile üst ekstremitelerini günlük yaşam aktivitelerinde kullanabilme kapasitesi dikkate alınır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu; kişinin sağlık kurulu raporu, romatoloji uzmanı değerlendirmesi, damar sistemi ile ilgili objektif incelemeler, fonksiyonel değerlendirmeler ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır.