Polimiyozit ve Dermatomiyozitte Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Polimiyozit ve dermatomiyozit; iskelet kaslarında inflamasyon, ilerleyici kas güçsüzlüğü ve fonksiyon kaybı ile seyreden sistemik otoimmün hastalıklardır. Dermatomiyozitte kas tutulumu yanında karakteristik deri bulguları da görülebilir. Ancak bu hastalıklardan birinin tanısını almak tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Polimiyozit ve dermatomiyozite ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin H. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Romatolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca kas güçsüzlüğünün varlığına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriter; uygun dozda ve uygun sürede medikal tedaviye rağmen devam eden kalıcı kas güç kaybının, kişinin yürüme, üst ekstremite fonksiyonları, yutma fonksiyonu veya solunum sistemi üzerindeki etkisidir.
SGK Polimiyozit ve Dermatomiyoziti Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte bu hastalık grubu için ağır, orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Değerlendirme yapılırken aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması yeterlidir.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması gerekir:
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal tedaviye rağmen proksimal kuşak (pelvis veya omuz) kaslarında kalıcı güç kaybı nedeniyle ağır düzeyde efektif ambulasyonun sağlanamaması veya ağır düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması,
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal tedaviye rağmen tedaviye cevap vermeyen kas zayıflığına bağlı aspirasyon pnömonisi ile birlikte yutma güçlüğünün bulunması,
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal tedaviye rağmen interkostal ve diyafram kaslarında kalıcı güç kaybına bağlı gelişen solunum bozukluğunun, ilgili organ/vücut sistemi hastalık listesine göre ağır düzey çalışma gücü kaybına neden olması.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması gerekir:
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal tedaviye rağmen proksimal kuşak kaslarında kalıcı güç kaybı nedeniyle orta düzeyde efektif ambulasyonun sağlanamaması veya orta düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması,
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal tedaviye rağmen interkostal ve diyafram kaslarında kalıcı güç kaybına bağlı gelişen solunum bozukluğunun, ilgili organ/vücut sistemi hastalık listesine göre orta düzey çalışma gücü kaybına neden olması.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması gerekir:
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal tedaviye rağmen proksimal kuşak kaslarında kalıcı güç kaybı nedeniyle hafif düzeyde efektif ambulasyonun sağlanamaması veya hafif düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması,
- Uygun dozda ve uygun sürede medikal tedaviye rağmen interkostal ve diyafram kaslarında kalıcı güç kaybına bağlı gelişen solunum bozukluğunun, ilgili organ/vücut sistemi hastalık listesine göre hafif düzey çalışma gücü kaybına neden olması.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca polimiyozit veya dermatomiyozit tanısını yeterli görmemektedir.
Öncelikle;
- uygun dozda ve uygun sürede medikal tedavinin uygulanmış olması,
- buna rağmen kalıcı kas güç kaybının devam etmesi
aranmaktadır.
Kas güçsüzlüğü değerlendirilirken özellikle pelvis ve omuz kuşağındaki (proksimal kuşak) kaslar esas alınmaktadır. Bu kas gruplarındaki kalıcı güç kaybı, kişinin yürüyebilmesini veya üst ekstremitelerini günlük yaşam aktivitelerinde kullanabilmesini engelliyorsa çalışma gücü kaybı buna göre ağır, orta veya hafif düzeyde değerlendirilmektedir.
Yönetmelik ayrıca iki önemli komplikasyona özel önem vermektedir:
- Kas zayıflığına bağlı aspirasyon pnömonisi ile birlikte yutma güçlüğü bulunması doğrudan ağır düzey çalışma gücü kaybı kriteridir.
- İnterkostal ve diyafram kaslarının tutulmasına bağlı gelişen solunum bozukluğu ise göğüs hastalıkları bölümündeki ilgili kriterlere göre ağır, orta veya hafif düzey çalışma gücü kaybı olarak ayrıca değerlendirilmektedir.
Polimiyozit veya Dermatomiyozit Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Polimiyozit veya dermatomiyozit tanısı tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; tedaviye rağmen devam eden kalıcı kas güç kaybını, bunun oluşturduğu fonksiyon kaybını, aspirasyon pnömonisi ve yutma güçlüğü gibi ciddi komplikasyonları ile solunum kaslarının tutulumu sonucu gelişen solunum bozukluklarını esas almaktadır. Nihai değerlendirme; sağlık kurulu raporu, romatoloji uzmanı değerlendirmesi, kas gücü muayenesi ve gerektiğinde solunum sistemi ile ilgili objektif incelemeler birlikte dikkate alınarak yapılmaktadır.
Polimiyozit ve dermatomiyozitte malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde; tedaviye rağmen devam eden proksimal kas güç kaybının oluşturduğu fonksiyon kaybı, aspirasyon pnömonisi ile birlikte yutma güçlüğü ve solunum kaslarının tutulmasına bağlı gelişen solunum bozukluğu temel belirleyici kriterlerdir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin H. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Romatolojik Hastalıklar bölümünde çalışma gücü kaybı;
- proksimal kas güç kaybının efektif ambulasyon ve üst ekstremite fonksiyonları üzerindeki etkisine,
- aspirasyon pnömonisi ile birlikte yutma güçlüğünün bulunmasına,
- interkostal ve diyafram kaslarının tutulumu sonucu gelişen solunum bozukluğunun ilgili organ sistemi kriterlerine göre değerlendirilmesine
göre belirlenmektedir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin H. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Romatolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Bu bölümde yer alan romatolojik hastalıkların değerlendirilmesinde ortak esas olarak kullanılan efektif ambulasyon sağlayamama ve üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerini sağlayamama tanımları bölüm sonundaki atıflarda açıklanan ölçütlere göre değerlendirilmektedir. Ayrıca polimiyozit ve dermatomiyozitte solunum kaslarının tutulmasına bağlı gelişen solunum bozuklukları, yönetmeliğin açık hükmü gereği ilgili organ/vücut sistemi hastalık listesinde yer alan kriterlere göre değerlendirilmektedir.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu; kişinin sağlık kurulu raporu, romatoloji uzmanı değerlendirmesi, kas gücü muayenesi, yutma fonksiyonuna ilişkin değerlendirmeler, solunum sistemi incelemeleri ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır.