Şiddeti Ağır Kronik Obsesif Kompulsif Bozukluk, Kronik Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Komorbiditesi ile Tedaviye Dirençli Unipolar Depresyonda Malulen Emeklilik
Şiddeti ağır kronik obsesif kompulsif bozukluk (OKB), kronik travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve komorbiditesi ile tedaviye dirençli unipolar depresyon; uzun süreli tedaviye rağmen günlük yaşamı ve çalışma kapasitesini ciddi şekilde etkileyebilen psikiyatrik hastalıklardır. Ancak bu tanılardan birinin bulunması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Bu hastalık grubuna ilişkin değerlendirme ölçütleri Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Hastalığın tedaviye dirençli olduğunun belgelenmesi, işlevselliğin tedavi ile düzelmemesi ve kişinin çalışma olanağını kaybetmiş olması birlikte değerlendirilmektedir.
SGK Bu Hastalık Grubunu Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte bu başlık için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybı kriteri düzenlenmiştir. Orta veya hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir değerlendirme bulunmamaktadır.
Ağır düzey değerlendirme yapılabilmesi için;
- hastalığın şiddetinin ağır olması,
- içgörünün kaybolmuş olması (ilgili hastalıklar için),
- tedaviye dirençli olduğunun belgelenmesi,
- tedavi ile işlevselliğin düzelmemesi,
- çalışma olanağının bulunmaması
birlikte dikkate alınmaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre aşağıdaki hastalıklar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- Şiddeti ağır ve içgörünün kaybolduğu kronik obsesif kompulsif bozukluk,
- Şiddeti ağır kronik travma sonrası stres bozukluğu ve komorbiditesi,
- Tedaviye dirençli unipolar depresyon.
Bunun yanında yönetmelik, tedaviye dirençli unipolar depresyonun objektif olarak belgelenmesini de zorunlu tutmaktadır. Buna göre iyileşme sağlanamadığının aşağıdaki tedavilere rağmen gösterilmiş olması gerekir:
- iki ayrı grup antidepresanın etkin dozda 12 hafta kullanılması,
- en az bir bilişsel davranışçı terapi (BDT) veya başka bir psikoterapi yönteminin uygulanması,
- en az 12 seans elektrokonvülsif tedavi (EKT) uygulanması,
- en az bir güçlendirme (augmentasyon) veya kombine tedavi uygulanmasına rağmen iyileşmenin sağlanamadığının belgelenmiş olması.
Ayrıca hastalığın tedavi ile işlevselliğinin düzelmemesi ve çalışma olanağı vermemesi gerekmektedir.
Bu Bent Ne Anlama Gelmektedir?
Bu başlık, psikiyatri bölümündeki en ayrıntılı düzenlemelerden biridir. Yönetmelik yalnızca hastalık tanısını yeterli kabul etmemektedir.
Özellikle tedaviye dirençli unipolar depresyon için belirli ilaç tedavileri, psikoterapi, EKT ve güçlendirme/kombinasyon tedavilerinin uygulanmış olmasını ve bunlara rağmen klinik iyileşmenin sağlanamadığının sağlık kayıtlarıyla belgelenmesini aramaktadır.
Bu Hastalıklar Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Bu hastalıklardan birinin tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; hastalığın şiddetini, içgörü durumunu, tedaviye dirençli olduğunun belgelenmesini, işlevselliğin düzelmemesini ve çalışma olanağının bulunmamasını birlikte değerlendirmektedir. Nihai karar sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular doğrultusunda verilir.
Şiddeti ağır kronik obsesif kompulsif bozukluk, kronik travma sonrası stres bozukluğu ve komorbiditesi ile tedaviye dirençli unipolar depresyonda malullük değerlendirmesi yalnızca tanıya göre yapılmaz.
SGK değerlendirmesinde hastalığın tedaviye dirençli olduğunun yönetmelikte belirtilen ölçütlerle belgelenmesi, tedavi sonrasında işlevselliğin düzelmemesi ve çalışma olanağının bulunmaması birlikte dikkate alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde bu hastalık grubu için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybı kriteri düzenlenmiştir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.